Geri Dönüşe Hazırlanmak

İlk uzun soloumdan döndüğüm gün, evin kapısını açtığımda içimde tuhaf bir boşluk vardı. Üç hafta boyunca her sabah "bugün nereye gitsem" diye düşünmüştüm; şimdi buzdolabında bozulmuş bir kutu yoğurt ve okunmamış e-postalar vardı. O gün anladım ki seyahat, uçak indiğinde bitmiyor. Seyahatten eve dönüş de yolculuğun bir parçası ve en az valizi hazırlamak kadar planlama istiyor. O günden sonra her dönüşü küçük bir ritüele çevirdim; şimdi anlatacağım şeylerin çoğu, o ilk sarsıntıdan sonra kendi kendime geliştirdiğim yöntemler.

Bu sayfayı, dönüşü tek başına yönetmek zorunda olan biri için yazıyorum. Yani havaalanından kendi başına eve gidecek, çamaşırını kendi yıkayacak, hiçbir arkadaşı fotoğraflarını sormasa da anlatacak birini bulmaya çalışacak biri için.

Dönüş Gününü Yolun Son Etabı Gibi Planlamak

Yola çıkarken uçak biletini, konaklamayı, yerel ulaşımı günler önce araştırıyoruz ama dönüş gününü genelde "eve gidip yatarım" diye geçiştiriyoruz. Ben bu tembelliğin bedelini birkaç kez ödedim: gece yarısı inen bir uçuştan sonra üç saat toplu taşıma bekledim, evde yiyecek hiçbir şey bulamadım, ertesi sabah da işe uykusuz gittim. Şimdi dönüşü de bir etap gibi kuruyorum.

Gidiş öncesinde evde bıraktığım "dönüş paketi"

Çıkmadan önce yarım saat ayırıyorum. Çarşafları temizini seriyorum, bozulmayan bir iki yiyecek bırakıyorum (makarna, konserve, kahve), çöpü boşaltıyorum, bozulacak şeyleri bitiriyorum ya da veriyorum. Bir de dolapta hazır bir temiz kıyafet takımı duruyor: döndüğümde valizi karıştırmadan giyinebileceğim bir şey. Kulağa küçük geliyor ama yorgun bir insanın moralini asıl bunlar kurtarıyor.

Son gün ve tampon zaman

Artık dönüş uçuşumu, işe başlayacağım günden en az bir tam gün önceye alıyorum. O gün "hiçbir şey yapmama günü" değil; çamaşır, market, bavul boşaltma, faturalar günü. Bunu bir güne sıkıştırdığımda ilk iş günü çok daha az dağılıyorum. Mümkünse gece yarısı inen ucuz uçuşları da dönüş için tercih etmiyorum artık; birkaç yüz lira fark, o gece yaşadığım çaresizliğe değmiyor.

Havaalanından eve nasıl gideceğim

Gidişte yerel ulaşımı çözmeye ne kadar kafa yoruyorsam, dönüşte de aynısını yapıyorum. Kendi şehrimde bile: hangi saatte hangi otobüs var, kart bakiyem yeterli mi, taksi tutarsam yaklaşık ne öderim. Uçağa binmeden telefonun şarjını tam yapmak ve ev anahtarını el çantasının belli bir gözüne koymak da benim değişmez iki alışkanlığım. Anahtarını bavulun dibinde arayan biri olmayı bir kez deneyip bıraktım.

Yaşadıklarımı Eve Taşımak: Deneyimi Kalıcı Kılmak

Dönüşün zor kısmı lojistik değil aslında. Zor kısmı, üç hafta boyunca her gün yeni bir şeyle karşılaşan zihnin, aynı yoldan işe gitmeye alışması. Buna ters kültür şoku diyorlar ve bence gerçek bir şey. Kendi ülkeme döndüğümde bazen dışarıdaki gürültü fazla geldi, bazen insanların şikâyet ettiği şeyler bana anlamsız geldi, bazen de hiç kimseye anlatamadığım için sinirlendim. Çözüm, hissi bastırmak değil; ona bir kap bulmak.

İlk 48 saatte yaptığım kayıt işi

Dönüşün ilk iki günü içinde oturup yazıyorum. Uzun bir yazı değil; maddeler halinde: en çok güldüğüm an, en çok korktuğum an, bir daha asla yapmayacağım şey, bir daha mutlaka yapacağım şey, öğrendiğim üç kelime, tanıştığım insanların adları. Fotoğraflar kalıyor ama koku, yorgunluk, o an ne düşündüğüm kalmıyor; onlar bir haftada siliniyor. Bir de o gezinin "ders" listesini çıkarıyorum: bavulda taşıdığım ama hiç kullanmadığım eşyalar, fazla ödediğim yerler, işe yarayan ufak taktikler. Bu liste bir sonraki seyahatin bütçesini ve çantasını doğrudan şekillendiriyor.

Fotoğraflar ve biletlerle ne yapıyorum

Fotoğrafları hemen ayıklıyorum. Yüz benzer fotoğraf yerine kırk tane iyi fotoğraf; klasör adı da tarih ve yer. Bunu ertelediğimde bir daha hiç dönmediğimi gördüm. Biletler, müze girişleri, kâğıt haritalar, bir kafe fişi... Bunları küçük bir kutuda topluyorum. Ara sıra o kutuyu açmak, sosyal medyada eski gönderilere bakmaktan çok daha kuvvetli bir şey.

Alışkanlıkları yanımda getirmek

En kalıcı yöntem bu oldu: gezerken sevdiğim bir şeyi evde sürdürmek. Yolda her gün yürüyordum, o yüzden burada da bir durak önce inip yürüyorum. Orada öğrendiğim yemeği ayda bir yapıyorum. Öğrenmeye başladığım dilin haftada iki gün on beş dakikasını koruyorum. Yolda tanıştığım iki kişiyle hâlâ yazışıyorum. Böylece gezi bir "bitmiş dosya" olmuyor, hayatın içinde küçük izler bırakıyor.

Bir sonraki rotayı hemen açmak

Dönüş haftasında telefonuma yeni bir not açıp aklıma gelen yerleri yazıyorum. Bilet almam, tarih koymam gerekmiyor; sadece kapıyı kapatmamak yeterli. "Bir daha ne zaman?" sorusunun bir cevabı olduğunu bilmek, o boşluk hissini şaşırtıcı ölçüde hafifletiyor. Bütçeyi de o hafta gözden geçiriyorum: bu gezide ne kadar harcadım, ayda ne kadar kenara koyarsam bir sonrakine yeter.

Kendi tecrübem şu: eve dönüş kötü hissettiriyorsa bunun sebebi genelde geziyi özlemek değil, gezideyken kendini daha canlı hissetmiş olmak. O canlılığın bir kısmını evde de üretmek mümkün.

Son olarak kendime hatırlattığım bir şey var: dönüşün ilk bir haftası kimseye hesap verme haftası değil. Herkese her şeyi anlatmak zorunda değ