Solo Gezgin Güvenlik Rehberi
İlk kez tek başıma bir şehre indiğimde, havalimanının çıkış kapısında beş dakika kadar hiç kimseye görünmemeye çalışarak durduğumu hatırlıyorum. Elimde telefon, telefonda yarım yamalak indirdiğim bir harita, sırtımda fazla ağır bir çanta. O gün öğrendiğim şey şu oldu: tek başına seyahat güvenliği, cesaretle değil hazırlıkla ilgili bir mesele. Korkak olmak zorunda değilsin ama tedbirli olmayı öğrenmen gerekiyor.
Yıllar içinde hem çok sakin şehirlerde hem de gerçekten dikkatli olmam gereken yerlerde tek başıma dolaştım. Aşağıda anlattıklarım kitaptan okuduğum kurallar değil, kendi hatalarımdan çıkardığım pratik alışkanlıklar. Hepsini bugün uygulamaya başlayabilirsin.
Gitmeden Önce Kurduğum Güvenlik Altyapısı
Bir yolculuğun güvenli geçip geçmeyeceği büyük ölçüde evden çıkmadan belli oluyor. Ben artık bilet aldığım günden itibaren küçük bir hazırlık listesi işletiyorum ve bu liste bana panik anlarında en çok zaman kazandıran şey oldu.
Belgelerin üç kopyası kuralı
Pasaportumun, kimliğimin ve varsa vizemin üç ayrı yerde durmasını istiyorum: biri fiziksel fotokopi olarak çantanın dip cebinde, biri telefonumun galerisinde, biri de e-posta hesabımda kendime attığım bir mesajda. Bunu bir kez cüzdanımı Barselona'da kaybettiğimde çok iyi anladım; konsolosluğa gittiğimde elimde bir şey olması işleri saatler değil günler kısaltıyor.
Aynı mantığı para için de kullanıyorum. Nakdi tek bir yerde tutmuyorum: bir miktar cüzdanda, bir miktar çantanın gizli bölmesinde, bir miktar da konakladığım yerde bıraktığım bir kitabın arasında. Kartlarımdan birini hiç yanımda taşımıyorum, sadece yedek olarak duruyor. Bütçe planlaması yaparken bu ayrımı da hesaba katmak gerekiyor; nakit dağıtımı harcama disiplinini de kolaylaştırıyor.
Konaklama seçiminde güvenliğe bakmak
Uygun fiyatlı konaklama arayışında en büyük hatam, fiyata odaklanıp konumu ikinci plana atmak olmuştu. Şimdi bir yer seçerken şu üç şeye bakıyorum: gece o sokakta yürüyebilir miyim, toplu taşımaya yürüme mesafesinde mi, resepsiyon 24 saat açık mı. Yorumları okurken de "temiz", "ucuz" gibi kelimeleri değil, "gece geldim", "yalnız kadın gezginim", "mahalle" gibi ifadeleri arıyorum. Bu yorumlar sana broşürlerin anlatmadığı şeyi anlatır.
Odaya girer girmez yaptığım ilk şey kapının kilidini kontrol etmek ve pencere manzarasından binanın çıkışlarını görmeye çalışmak. Yangın çıkışının nerede olduğunu bilmek, hem yangın hem de başka bir acil durum için önemli.
İki kişilik bir iletişim planı
Türkiye'de en az bir kişinin benim tam programımı bilmesini sağlıyorum: hangi gün nerede kalıyorum, hangi ulaşım aracıyla gidiyorum, hangi saatte mesaj atacağım. Günde bir kez, mesela her akşam, kısa bir mesaj atıyorum. Bu mesaj gelmezse ne yapması gerektiğini de baştan söylüyorum. Kulağa fazla ciddi gelebilir ama bu sistem sayesinde hem ben rahat geziyorum hem de ailem beni her gün aramıyor.
Şehirde Yürürken Geliştirdiğim Refleksler
Asıl iş yerinde başlıyor. Yabancı bir şehirde güvende kalmanın büyük kısmı, dikkati doğru yere yönlendirmekten geçiyor. Aşağıdakiler benim otomatikleşmiş alışkanlıklarım.
Turist gibi değil, oralı gibi durmak
Hedef olmamanın en kolay yolu kaybolmuş görünmemek. Bu yüzden haritaya sokak ortasında değil, bir kafede oturarak bakıyorum. Rotayı çıkmadan önce kabaca aklıma alıyor, telefonu elimde sallandırmıyorum. Fotoğraf makinesini boynumda taşımıyorum. Değerli görünen takı takmıyorum.
Yerel ulaşımı kullanmak da bu işin parçası. Metro veya otobüs kartını önceden alıp nasıl çalıştığını öğrenmek, durakta el kol hareketleriyle yardım isteme durumundan kurtarıyor. Bir iki kelime yerel dil bilmek de aynı işe yarıyor; dil sorununu çözmenin güvenlikle bu kadar bağlantılı olduğunu ilk başta tahmin etmemiştim.
Uyarı işaretlerini tanımak
Zamanla belli kalıpları fark ediyorsun. Benim alarma geçtiğim durumlar:
- Sokakta biri sana çok yakın durup, sen geri çekildiğinde tekrar yaklaşıyorsa
- Aynı kişiyi iki farklı sokakta gördüysen
- Biri gömleğine bir şey döktüyse veya seni "yardım etmek" adına durdurduysa
- Taksici taksimetreyi açmıyor ya da "arkadaşımın dükkânı" diye bir yere sapıyorsa
- Bir kalabalıkta birden çok kişi seni farklı yönlerden sıkıştırıyorsa
Bu durumlarda kibar olma zorunluluğum olmadığını öğrenmek benim için en büyük eşikti. Cevap vermeden yön değiştirip kalabalık ve aydınlık bir yere, mümkünse açık bir dükkâna girmek yeterli. Kaba görünmekten korkma, kaba görünmek en ucuz güvenlik önlemi.
Acil durum planı
Vardığım her şehirde ilk gün telefonuma üç şeyi kaydediyorum: yerel acil çağrı numarası, en yakın hastanenin konumu ve Türkiye'nin o ülkedeki temsilciliğinin adresi. Harita uygulamasında bulunduğum bölgenin çevrimdışı haritasını indiriyorum, çünkü internetin en çok ihtiyaç duyduğun anda kesildiğini defalarca yaşadım.
Yanımda taşıdığım küçük ama işe yarayan iki şey var: bir powerbank ve içinde ağrı kesici, yara bandı, kişisel ilaçlarım olan avuç içi büyüklüğünde bir çanta. Sağlık sigortası poliçe numaramı da hem telefona hem kâğıda yazıyorum. Bir de şu var: karar veremediğim anlarda kendime "en kötü senaryoda ne yaparım" diye soruyorum. Cevabı biliyorsam yürümeye devam ediyorum, bilmiyorsam o yola girmiyorum.
İçindeki hu